Darowizna czy spadek? Kiedy najlepiej przekazać majątek dziecku i jak zrobić to tak, żeby naprawdę pomóc, ale nie pozbawić się własnego bezpieczeństwa finansowego?
Co lepiej podarować: gotówkę, mieszkanie, akcje, fundusze ETF, złoto czy firmę? I czy warto robić to od razu, czy lepiej poczekać do spadku? Artur rozmawia z Rafałem Ganowskim, prawnikiem zajmującym się ochroną majątku rodzinnego, autorem książek „Gotówka to wolność” i „Stop CBDC” oraz twórcą bloga i podcastu „Jak Ochronić Majątek”, a także „Podróże ku wolności„.
Rafał wyjaśnia, dlaczego odradza przekazywanie dzieciom większości majątku za życia. Mówi też, kiedy taka pomoc ma sens, czym różni się darowizna od spadku oraz jakie problemy mogą pojawić się przy majątku zapisanym na osobę małoletnią. W rozmowie pojawiają się również zachowek, majątek osobisty dziecka po ślubie, fundacja rodzinna i praktyczne sposoby uczenia dzieci oszczędzania oraz samodzielności finansowej.
Co Ty o tym sądzisz? Lepiej wspierać dzieci darowizną za życia czy przekazać im majątek dopiero w spadku? Napisz w komentarzu, co warto przekazać dziecku i w jakim zakresie.
Wideo
Podcast
Słuchaj też na: Apple Podcasts, Spotify, iHeartRadio, Amazon Music, CastBox, Deezer, Podcast Addict, Podchaser
Spis treści
- 00:00 Darowizna czy spadek – kiedy przekazać majątek dziecku?
- 02:26 Czy darowizna i spadek są opodatkowane tak samo?
- 03:29 Dlaczego nie warto przekazywać większości majątku za życia?
- 07:32 Kiedy warto wesprzeć dorosłe dziecko darowizną?
- 14:26 Jak wspierać dziecko, żeby nauczyło się samodzielności?
- 16:55 Co lepiej podarować dziecku: gotówkę czy aktywa?
- 20:01 Czy warto przekazać dziecku firmę?
- 21:27 Czy darowizna pozostaje osobistym majątkiem dziecka?
- 22:53 Czy rodzaj darowanego aktywa ma znaczenie podatkowe?
- 24:39 Czy konto dla dziecka to dobry pomysł?
- 31:19 Jakie są najczęstsze problemy prawne z darowizną?
- 33:28 Co to jest zachowek i kiedy przysługuje dziecku?
- 38:24 Kiedy warto założyć fundację rodzinną?
- 41:07 Jak uczyć dziecko oszczędzania i zarządzania pieniędzmi?
Skrót rozmowy
Darowizna czy spadek – kiedy przekazać majątek dziecku?
Rafał Ganowski, jako prawnik, stanowczo odradza darowanie większych kwot lub większości majątku dzieciom za życia. Sugeruje on rozróżnienie sfery podatkowej od prawnej; o ile podatkowo obie formy mogą być korzystne, o tyle prawnie bezpieczniejsze jest wstrzymanie się z przekazaniem głównych aktywów do momentu otwarcia spadku.
Czy darowizna i spadek są opodatkowane tak samo?
Pod względem podatkowym nie ma różnicy między darowizną a spadkiem dla osób z najbliższej rodziny (pierwsza grupa podatkowa). W obu przypadkach można skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku, jeśli w ciągu 6 miesięcy złoży się w urzędzie skarbowym formularz SD-Z2. W przypadku darowizny pieniężnej kluczowe jest jednak, aby została ona dokonana przelewem na rachunek bankowy, a nie w gotówce.
Dlaczego nie warto przekazywać większości majątku za życia?
Przekazanie własności jest nieodwołalne, co pozbawia rodzica kontroli nad majątkiem w przypadku zmiany jego sytuacji życiowej. Rafał zauważa, że w praktyce darowizna często drastycznie zmienia podejście rodziny do darczyńcy – motywacja dzieci do opieki nad rodzicem na starość spada, gdy już otrzymały one majątek. Pozostawienie środków w formie spadku (testamentowego lub ustawowego) jest lepszym motywatorem dla spadkobierców.
Kiedy warto wesprzeć dorosłe dziecko darowizną?
Ekspert dopuszcza cztery wyjątkowe sytuacje, w których darowizna za życia jest uzasadniona:
- Przyszłość zawodowa: wsparcie finansowe na studia lub start własnej firmy.
- Cele mieszkaniowe: pomoc przy zakupie nieruchomości, ale najlepiej w formie współfinansowania.
- Ślub: wsparcie nowej drogi życia założonej rodziny.
- Trudne sytuacje losowe: choroba, wypadek lub inne niezawinione zdarzenia.
Jak wspierać dziecko, żeby nauczyło się samodzielności?
Głównym przesłaniem Rafała jest zasada: „dawać wędkę, a nie rybę”. Rodzice powinni pomagać dziecku stanąć na własne nogi, a nie robić wszystkiego za nie. Ważne jest współfinansowanie celów przez dziecko, aby czuło ono „skórę w grze” i uczyło się doceniać wartość pieniądza wypracowanego własną pracą.
Co lepiej podarować dziecku: gotówkę czy aktywa?
W przypadku gotówki darowizna powinna mieć jasno określony i omówiony z dzieckiem cel. Jeśli chodzi o inne aktywa, warto wybierać takie, które przechowują wartość w czasie, jak fizyczne złoto czy nieruchomości (choćby ich część). Za bardzo mądrą formę darowizny Rafał uważa akcje lub ETF-y dywidendowe (tzw. arystokraci dywidendowi), które generują regularne zyski i mogą być przekazywane przez kolejne pokolenia.
Czy warto przekazać dziecku firmę?
Przekazanie firmy rodzinnej to jedno z najlepszych aktywów, ale pod warunkiem, że dziecko ma do tego predyspozycje i chęci. Sukcesja nie powinna być jednorazowym aktem, lecz procesem trwającym lata, podczas którego rodzic uczy dziecko tajników biznesu i pozwala mu się w nim rozwinąć.
Czy darowizna pozostaje osobistym majątkiem dziecka?
Tak, istnieje ustawowe domniemanie, że darowizna wchodzi do majątku osobistego obdarowanego. Nawet jeśli dziecko jest w związku małżeńskim z wspólnotą majątkową, darowane mu środki lub przedmioty nie stają się własnością małżonka, chyba że darczyńca wyraźnie zaznaczy w umowie, że obdarowuje oboje małżonków.
Czy rodzaj darowanego aktywa ma znaczenie podatkowe?
Tak, istnieją różnice w opodatkowaniu przy późniejszej sprzedaży. W przypadku nieruchomości otrzymanej w spadku, spadkobierca może doliczyć staż posiadania spadkodawcy do okresu 5 lat wymaganych, by sprzedać mieszkanie bez podatku. Przy akcjach i funduszach ETF taka preferencja nie istnieje i przy ich sprzedaży zawsze należy zapłacić podatek od zysków kapitałowych.
Czy konto dla dziecka to dobry pomysł?
Rafał jest zdecydowanym przeciwnikiem zakładania kont dla małoletnich. Uważa, że dzieci najlepiej uczą się zarządzania finansami poprzez fizyczną gotówkę i świnkę skarbonkę. Ponadto transakcje osób poniżej 13. roku życia są w świetle prawa nieważne (z małymi wyjątkami), a powyżej tego wieku ich zdolność jest ograniczona, co generuje zbędne komplikacje prawne.
Jakie są najczęstsze problemy prawne z darowizną?
Największym błędem jest darowanie majątku osobom małoletnim. Rodzice stają się wtedy jedynie zarządcami, a na każdą istotną czynność (np. sprzedaż akcji dziecka) muszą uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. Postępowania sądowe mogą trwać latami, a sąd może nie wyrazić zgody, jeśli uzna, że transakcja jest sprzeczna z interesem dziecka.
Co to jest zachowek i kiedy przysługuje dziecku?
Zachowek to roszczenie finansowe dla spadkobierców ustawowych, którzy zostali pominięci w testamencie lub nie otrzymali należnej im części majątku z powodu darowizn dokonanych za życia spadkodawcy. Wynosi on zazwyczaj połowę wartości udziału, który przypadałby danej osobie z ustawy, a w przypadku osób małoletnich lub trwale niezdolnych do pracy – dwie trzecie.
Kiedy warto założyć fundację rodzinną?
To rozwiązanie dla osób z nieco większym majątkiem lub firmą rodzinną (wymagany fundusz założycielski to 100 000 zł). Fundacja pozwala zapobiec rozdrobnieniu majątku przez pokolenia, utrzymując go jako całość i wypłacając beneficjentom jedynie określone świadczenia, bez utraty kontroli nad aktywami przez fundatora.
Jak uczyć dziecko oszczędzania i zarządzania pieniędzmi?
Edukację należy zacząć od najmłodszych lat poprzez czytanie książek o finansach i wspólne gry (np. Monopol, Cashflow). Rafał sugeruje naukę poprzez praktykę: dawanie drobnego kieszonkowego i zachęcanie do odkładania na konkretne cele (np. klocki Lego). Ważne jest, aby nie rozpuszczać dzieci i uczyć je, że nie dostaną wszystkiego „od ręki” tylko dlatego, że płaczą.
