Ranking ETP na złoto

Złoto jest jednym z najpopularniejszych aktywów dywersyfikujących portfel, a inwestorzy mogą uzyskać na nie ekspozycję bez kupowania sztabek czy monet. Najwygodniejszą formą są zwykle instrumenty notowane na giełdzie — ETC i ETF-y na złoto. Poniższy ranking uwzględnia dostępność dla polskiego inwestora, koszty, sposób replikacji, płynność oraz zabezpieczenie walutowe.

Porównanie

Indeks

W przypadku instrumentów giełdowych na złoto aktywem bazowym jest złoto, a dokładniej jego cena na rynku londyńskim, czyli LBMA Gold Price (London Bullion Market Association). Cena złota jest benchmarkiem zdecydowanej większości instrumentów, co oznacza że ich celem jest odwzorować zmiany tej ceny.

Istnieją również indeksy na złoto, takie jak Bloomberg Gold Total Return. Jednak ich zachowanie różni się od samej ceny złota. Zwrot z indeksu indeksu zazwyczaj jest niższy. W przeszłości różnica często wynosiła ok. 1-2- pp. rocznie. Więcej szczegółów w artykule “Jak inwestować w złoto na giełdzie“.

Data powstania

Rynek ETP na złoto nie jest nowy. Dla inwestorów z Europy łatwo dostępnych jest kilkadziesiąt instrumentów. Najstarsze z nich powstały w 2006 r., a przeciętny w 2010 r. To dojrzały, dobrze przetestowany segment rynku.

Replikacja: fizyczna czy syntetyczna?

Wyróżniamy dwa główne podejścia do odwzorowania ceny złota: replikacja fizyczna i syntetyczna.

Replikacja fizyczna (Gold LBMA). Najpopularniejsze są europejskie ETC na złoto, które odwzorowują cenę Gold LBMA. Choć są notowane na giełdzie, formalnie nie są funduszami ETF, lecz instrumentami dłużnymi – wynika to z faktu, że europejskie regulacje nie przewidują możliwości, aby ETF bezpośrednio inwestował w złoto. Te ETC są jednak zabezpieczone fizycznie. Aby zapewnić bezpieczeństwo, emitenci stosują szereg “bezpieczników”, dzięki czemu poziom bezpieczeństwa może być zbliżony do ETF-ów.

Za ceną złotą podążają także szwajcarskie ETF-y na złoto, które oferują czystą replikację fizyczną. W ich przypadku aktywa (fizyczne złoto) są prawnie oddzielone od aktywów emitenta, co oznacza, że w razie upadłości funduszu inwestorzy nie tracą swoich pieniędzy. Należy jednak pamiętać, że złoto musi gdzieś być przechowywane,  więc ponosimy ryzyko kontrahenta. Depozytariuszem są zazwyczaj Zürcher Kantonalbank lub banki inwestycyjne.

Warte wspomnienia są też amerykańskie ETF-y, np. SPDR Gold Shares (GLD) czy iShares Gold Trust (IAU). Nie należą one jednak do najtańszych, a ich dostępność dla inwestorów z Europy jest bardzo ograniczona. Co więcej, inwestowanie w instrumenty z USA obarczone jest ryzykiem zapłaty amerykańskiego podatku spadkowego (Estate Tax). Ciężko znaleźć wystarczające argumenty, by polscy czy europejscy inwestorzy indywidualni sięgali po te produkty.

Replikacja syntetyczna (Bloomberg Gold Total Return). Mniejszość instrumentów odwzorowuje indeks Bloomberg Gold Total Return za pomocą kontraktów terminowych. Aktualnie są to dwa fundusze: WisdomTree Gold oraz PZU ETF Gold Portfelowy FIZ. W przypadku replikacji syntetycznej może pojawiać się problem gorszego odwzorowania benchmarku. Indeks historycznie zachowywał się nieco gorzej niż sama cena złota.

Waluta bazowa

Najczęściej walutą bazową instrumentów na złoto jest dolar amerykański – co jest naturalne, skoro złoto jest notowane w USD. Niektóre instrumenty są jednak notowane w euro (ukłon w stronę mieszkańców strefy EUR), franku szwajcarskim (dla Szwajcarów) lub złotym (dla Polaków).

Zasadniczo waluta bazowa nie ma większego znaczenia – a już na pewno nie w kontekście ryzyka walutowego. Jej rola sprowadza się głównie do tego, że wyniki funduszu prezentowane są w lokalnej walucie inwestora, co może ułatwiać analizę. Takie instrumenty często są też notowane na lokalnej giełdzie w lokalnej walucie inwestora, co może eliminować konieczność przewalutowania.

Aktywa pod zarządzaniem i dostępność

Największe aktywa zebrały jak dotąd ETC zabezpieczone fizycznie (siedziby: Irlandia, Jersey, Niemcy). Szwajcarskie ETF mają mniejsze aktywa i są znacznie trudniej dostępne dla polskich inwestorów. Wynika to z tego, że koszty obsługi transakcji dla domów maklerskich są sporo wyższe niż np. instrumentów notowanych na Xetra we Frankfurcie. Nawet jeśli komuś odpowiada ich prosta konstrukcja, w praktyce kupienie ich wymaga najczęściej korzystania z wybranych brokerów zagranicznych (np. Interactive Brokers).

Koszty zarządzania (TER)

Największe instrumenty ETC zabezpieczone fizycznie (np. iShares Physical Gold, Xetra Gold) pobierają 0,12% rocznie. Nie jest to dużo, ale istnieje instrument, który oferuje 0% kosztów zarządzania – mowa o Xetra Gold. Jak to możliwe? Xetra Gold przerzuca koszty depozytu nie na inwestorów detalicznych, lecz na domy maklerskie (0,3% + VAT rocznie). Brokerzy mogą te koszty dalej przenosić na klientów albo po prostu pokrywać je samodzielnie. W Polsce wielu brokerów bierze je na siebie, ale przy większych aktywach może się to zmienić. Przykładem jest Degiro, który od października 2025 zaczął pobierać opłatę depozytową od klientów posiadających Xetra Gold.

Płynność

Dane pokazujące płynność giełdowych ETP są trudno dostępne. Publicznie dostępnym i bezpłatnym wskaźnikiem płynności, który można zastosować do instrumentów na złoto, jest XLM (Xetra Liquidity Measure) – liczony dla instrumentów notowanych na Xetra we Frankfurcie. Im niższa wartość, tym bardziej płynny instrument.

Warto jednoznacznie stwierdzić: wszystkie analizowane instrumenty na złoto mają XLM poniżej 10, co oznacza bardzo wysoką płynność – porównywalną z najbardziej płynnymi instrumentami akcyjnymi. Co ciekawe, poziom XLM jest bardzo zbliżony niezależnie od wielkości aktywów funduszu. Nie jest więc prawdą, że większy fundusz = wyższa płynność. W tym segmencie wszystkie instrumenty są po prostu bardzo płynne.

Dostępność na GPW

Z perspektywy polskiego inwestora istotnym czynnikiem jest dostępność instrumentu na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Aktualnie na GPW notowane są dwa instrumenty na złoto:

• PZU ETF Gold
• HANetf The Royal Mint Responsibly Sourced Physical Gold ETC

Oba są notowane w złotym, co oznacza brak kosztów przewalutowania. Klient, który ma na rachunku złote, kupuje je bezpośrednio za PLN. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ koszty przewalutowania u niektórych brokerów są całkiem spore – np. w XTB wynoszą 0,5% za jedną transakcję, co łącznie (kupno + sprzedaż) daje 1%. Przy krótkim horyzoncie inwestycyjnym (do kilku lat) takie koszty transakcyjne mogą przewyższyć sam koszt zarządzania. W efekcie HANetf The Royal Mint Responsibly Sourced Physical Gold ETC (TER 0,25%, dostępny w PLN) może okazać się bardziej opłacalny niż np. iShares Physical Gold (TER 0,12%), który wymaga przewalutowania.

Zabezpieczenie walutowe

Większość ETP na złoto nie stosuje zabezpieczenia walutowego. Jak dotąd w długim terminie takie podejście się opłacało. Chociaż zdarzały się okresy, kiedy brak zabezpieczenia walutowego pogarszał wyniki. Pytanie, co przed nami. Jeżeli dolar miałby się osłabiać (spadek USD/PLN), lepiej wypadnie instrument z hedgingiem. A jeżeli dolar miałby rosnąć (wzrost USD/PLN), to lepiej zachowa się instrument bez hedgingu.

Z punktu widzenia polskiego inwestora najbardziej odpowiednim funduszem z hedgingiem jest PZU ETF Gold Portfelowy FIZ (PLN-hedged) – zabezpieczony bezpośrednio do złotego. Stosuje on jednak replikację syntetyczną. Inwestorzy, którym zależy na replikacji opartej o fizyczne aktywa, alternatywnie mogą rozważyć europejskie ETC na złoto z hedgingiem walutowym np. do euro, jako że zmienność EUR/PLN jest stosunkowo niska.

Ranking

Nie ma jednego najlepszego instrumentu dla każdego – są różne potrzeby, horyzonty i preferencje. Poniżej ETP zasługujące na wyróżnienia w podziale na kategorie.

Najłatwiej dostępny

🏆 iShares Physical Gold (SGLN)

Zgromadził bardzo wysokie aktywa co daje przypuszczać, że będzie z powodzeniem trwał na rynku. Jest dostępny przez praktycznie każdego polskiego i zagranicznego brokera, oferującego rynki zagraniczne.

Najtańsze

🏆 Xetra Gold (4GLD)

Koszty zarządzania wynoszą 0%. Jednak dostępny jest tylko u części brokerów. Należy pamiętać o ryzyku, że broker w przyszłości może przerzucić na klientów koszt depozytu (0,3% + VAT).

Kosztami zarządzania 0% kusi też PZU ETF Gold Portfelowy FIZ, jednak to warunki promocyjne, które obowiązują do 31.12.2026. Jaki będą potem nie wiadomo. Inny fundusz na złoto zarządzany przez TFI PZU ma koszt roczne około 1%.

Niska cena jednostki

🏆 HANetf The Royal Mint Responsibly Sourced Physical Gold ETC (RMAU)

Spośród wszystkich ETC bez hedgingu walutowego ma aktualnie najniższą cenę jednostki (ok. 150 zł), co czyni go najłatwiej osiągalnym przy inwestowaniu niewielkich kwot.

Prosta konstrukcja

🏆 UBS Gold ETF USD (AUUSI)

Dobra propozycja dla osób, które nie czują się komfortowo z instrumentami ETC ze względu na ich nieco skomplikowaną konstrukcję. Warty rozważenia jest też iShares Gold ETF (CH) A, który ma nieco niższe koszty zarządzania (TER: 0,19% v 0,23%), ale UBS Gold ETF USD ma sporo niższą cenę na giełdzie (500 zł vs 1500 zł), przez co inwestowanie małych kwot jest łatwiejsze. Trzeba jednak wiedzieć, że dostępność takich instrumentów jest bardzo ograniczona.

Zabezpieczenie walutowe

🏆 PZU ETF Gold Portfelowy FIZ (PLN-hedged)

Zabezpieczony bezpośrednio do złotego – najpełniejsza ochrona przed ryzykiem walutowym dla polskiego inwestora. Trzeba jednak pamiętać, że stosuje replikację syntetyczną, więc kierując się historią można założyć, że cena złota będzie gorzej odwzorowana.

Notowania w PLN

🏆 HANetf The Royal Mint Responsibly Sourced Physical Gold ETC (RMAU)

Dzięki notowaniom w PLN można uniknąć ryzyka walutowego, co ma szczególne znacznie w przypadku inwestowania w krótkim okresie. HANetf ma nieco wyższe koszty zarządzania niż najbardziej popularne instrumenty (0,25% vs 0,12%), ale inwestując przez brokerów pobierających podwyższone koszty przewalutowania (np. XTB: 0,5%), oszczędności na kosztach przewalutowania mogą być większe niż wyższy koszt zarządzania. Warto wyróżnić też PZU ETF Gold Portfelowy FIZ, jednak trzeba pamiętać przez wzgląd na replikację syntetyczną, może okazać się mniej efektywny.

Gdzie kupić?

ETP na złoto są powszechnie dostępne w polskich i zagranicznych domach maklerskich. Aby wybrać odpowiedni dom maklerski, pomocne mogą być rankingi brokerów:

• Ranking Brokerów IKE/IKZE
• Ranking Brokerów Polskich
• Ranking Brokerów Zagranicznych